دانیشتنی (9) وەرزی یەکەم / ساڵی یەکەم

ئەنجومەنی نوێنەران لە بەرواری (15/2/2026) نۆیەمین دانیشتنی وەرزی یاسادانانی یەکەمی ساڵی یاسادانانی یەکەمی خولی هەڵبژاردنی شەشەمی بەست بە سەرۆکایەتی بەڕێز هیبەت حەلبووسی سەرۆکی ئەنجومەن و بە ئامادەبوونی (214) پەرلەمانتار، و دانیشتنەکە ئەمانەی لەخۆگرت:

_ ئەنجومەنی نوێنەران سوورەتی فاتیحەی خوێندەوە بۆ گیانی شەهیدانی عێراق و شەهید سەید داغر مووسەوی.

_ ئاراستەکردنی بەڕێز سەرۆکی ئەنجومەن بە میوانداریکردنی بەڕێزان سەرۆکی دەزگای شەهیدان و سەرۆکی دەستەی خانەنشینی لە دانیشتنی سێشەممەی داهاتوو.

_ داواکردنی سەرۆکی ئەنجومەن لە وەزارەتی دەرەوە بۆ بانگکردنەوەی باڵیۆزی عێراق لە شانشینی عەرەبستانی سعوودی خاتوو سەفیە سوهەیل لە ماوەی 48 کاتژمێردا و ئاراستەکردنی بۆ لێکۆڵینەوە و ئاگادارکردنەوەی ئەنجومەنی نوێنەران لە ئەنجامەکانی، دوای داواکاری پەرلەمانتاران بۆ لێپرسینەوەی یاسایی لەگەڵی.

_ گفتوگۆکردن لەسەر ڕاپۆرتی لیژنەی فەرمانی پەرلەمانی ژمارە (18)ی ساڵی 2026 تایبەت بە بەدواداچوون و چارەسەرکردنی بارودۆخی دەرچووانی پیشە پزیشکی و تەندروستییەکان، دوای بەستنی چەندین کۆبوونەوە لەلایەن ئەندامانییەوە لە بارەگای لیژنەی تەندروستی پەرلەمانی بۆ خستنەڕووی هەموو پێشنیار و چارەسەرە گونجاوەکان بۆ وەرگرتنی ژمارە زۆرەکانی دەرچووانی کۆلێژ و پەیمانگا پزیشکی و تەندروستییە پاڵپشتەکان.

_ ڕاپۆرتی لیژنەکە گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە ژمارەی دەرچووە دانەمەزراوەکانی میلاکە پزیشکی و تەندروستییەکان لە دەفعەی 2023 نزیکەی (21.2) هەزار دەرچووە، و لە دەفعەی 2024 نزیکەی 72 هەزار دەرچوو، و دەفعەی 2025 نزیکەی 100 هەزار دەرچوو، و ژمارەی ئەو قوتابیانەی چاوەڕوان دەکرێت لە شەش ساڵی داهاتوودا دەربچن بە 500 هەزار دەرچوو دیاریکرد.

_ لیژنەکە لە ڕاپۆرتەکەیدا لە بواری جێبەجێکردندا ڕاسپاردەی کرد بە وەرگرتنی دەرچووانی پیشە پزیشکی و تەندروستییەکان بەپێی پێشینەیی دەرچوون و پابەندکردنی حکومەت بە دەرکردنی بڕیارێکی ئەنجومەنی وەزیران بۆ چارەسەرکردنی دۆسیەی دەرچووە ماوەکان بۆ ساڵانی 2023-2024-2025 و ماوەکان لە دەرچووانی زانکۆکانی هەرێمی کوردستان لە پارێزگا نەگرێدراوەکان بە هەرێمەوە، و وەرگرتنی ژمارە داواکراوەکان لە دەرچووان لە نەخۆشخانە و بنکە تەندروستییەکانی وەزارەت و دامەزراوەکانی دیکە (ناوخۆ، بەرگری، نەوت، داد، پەروەردە، کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، پیشەسازی، عەتەبە پیرۆزەکان، لاوان و وەرزش، گواستنەوە و گەیاندن، دەستەی حەشدی شەعبی)، سەرباری پابەندکردنی حکومەت بە ڕاگرتنی دەستبەجێی ئەو فراوانبوونەی لە کردنەوەی کۆلێژ و پەیمانگا و بەشە پزیشکی و تەندروستییەکاندا ڕوودەدات و دیاریکردنی ژمارە و تێکڕاکانی وەرگرتن تێیاندا بەپێی پێداویستی وڵات بۆ مسۆگەرکردنی وەرگرتنیان لە دامەزراوە حکومییەکان و کەرتی تایبەت.

_ لیژنەکە ڕاسپاردەی کرد بە ڕاگرتنی پێدانی (بێ ڕەزامەندی نەبوون) بە هەڵگرانی بڕوانامە باڵاکان لە وەزارەتەکانی دەوڵەت بەتایبەتی میلاکە پزیشکییەکان بە مەبەستی وانەگوتنەوە لە زانکۆ و کۆلێژە ئەهلییەکان و ڕێگریکردن لە زانکۆ و کۆلێژە ئەهلییەکان لە بەشدارپێکردنی خانەنشینەکان لە وانەگوتنەوە و پڕکردنەوەی کەموکوڕی لە ڕێگەی خواستنی زۆرەملێ.

_ لە لایەنی یاسادانانەوە لیژنەکە ڕاسپاردەی کرد بە هەموارکردنی یاسای پلەبەندی خاوەن پیشە پزیشکی و تەندروستییەکان ژمارە (6)ی ساڵی 2000ی هەموارکراو، و هەموارکردنی یاسای دەستەبەری تەندروستی ژمارە (22)ی ساڵی 2020 سەرباری هەموارکردنی یاسای دامەزراندنی دامەزراوە تەندروستییە تایبەتەکانی فیدراڵی ژمارە (25)ی ساڵی 2015، و پێداچوونەوە و هەموارکردنی گشتگیر بۆ یاساکانی سەندیکاکانی پزیشکان و پزیشکانی ددان و دەرمانسازان و پەرستاری و خاوەن پیشە تەندروستییەکان لەوەی پەیوەستە بە چالاککردنی ڕۆڵی چاودێرییان بە ڕێگرینەدان لە کردنەوەی زیاتر لە یەک دامەزراوەی تەندروستی بۆ ئەندامی مۆڵەتدراو، و خوێندنەوەی پڕۆژە یاسای (دارایکردنی تەریب) بۆ وەرگرتنی خاوەن پیشە پزیشکی و تەندروستییەکان کە دروستکردنی سندوقێک لەخۆدەگرێت بە ناوی (سندوقی مووچەی فەرمانبەرانی کەرتی تایبەت)، سەرباری ڕاسپاردەیەک بۆ حکومەت بە پێشکەشکردنی پڕۆژە یاسایەک بۆ جیاکردنەوەی کار لە کەرتی گشتی لە کەرتی تایبەت و خستنی لە بەرنامەی حکومیدا بۆ ئەوەی وەزارەتی تەندروستی بتوانێت بە جێبەجێکردنی بەردەوام بێت و دەرکردنەوەی ڕێنماییە پێویستەکان بۆ ئەوە.

_ دەنگدان لەسەر ڕاسپاردەکانی لیژنەی فەرمانی پەرلەمانی ژمارە (18)ی ساڵی 2026 تایبەت بە چارەسەرکردنی دەرچووانی پیشە پزیشکی و تەندروستییەکان. (بۆ بینینی ڕاسپاردە تەواوەکان کرتە لە بەستەرەکەی خوارەوە بکە).

_ خاتوو و بەڕێزان پەرلەمانتاران باسیان لە مافەکانی هاوڵاتیانی خاوەن زەوییە کشتوکاڵییەکان کرد و هۆکارەکانی باجسەندنی نایاسایی لە خاوەنانی زەوی بۆ دامەزراندنی پڕۆژە تایبەتەکانیان و بنیاتنانی خانووی نیشتەجێبوون بۆیان، و پێشنیارکردنی دەرکردنی یاسایەک کە بەکارهێنانی ئەو زەوییانە و سوودوەرگرتنیان لەلایەن خاوەنەکانیانەوە ڕێکبخات.

_ مداخەلەکان داواکردنی دانانی چارەسەریان لەخۆگرت بۆ قەیرانی ئاوی سوێر لە پارێزگای بەسرە و پێکهێنانی لیژنەیەک لە پەرلەمانتارانی پارێزگاکە بۆ وردبوونەوە لە قەیرانەکە چونکە لە دۆخی خراپبووندایە و هاوپێچکردنی ڕاپۆرتێکی ورد بۆ سەرۆکایەتی ئەنجومەن بەوە، سەرباری پێویستی گرنگیدان بە دۆسیەی ئاو لە وڵاتدا بە شێوەیەکی گشتی و دانانی چارەسەری زانستی و واقیعی بۆ چارەسەرکردنی کێشەی وشکەساڵی، لە ڕێگەی پێکهێنانی لیژنەیەکی پەرلەمانی تایبەت بە بەدواداچوونی دۆسیەکە و پێشکەشکردنی خوێندنەوەیەکی ڕاستەقینە بۆ ئەوە، و ئاماژەیاندا بە گرنگی وەرگرتنی قوتابیانی خاوەن تێکڕا بەرزەکان و پێویستی دۆزینەوەی دەرفەتی کار بۆیان.

_ ئاراستەکردنی سەرۆکی ئەنجومەن بە پێکهێنانی لیژنەی پەرلەمانی بۆ وردبوونەوە لە دوو دۆسیەی شیرینکردنی ئاو لە بەسرە، و کەمی ئاو کە دەبێتە هۆی وشکەساڵی لە عێراق و بەرزکردنەوەی ڕاپۆرتەکەیان لە ماوەی حەوت ڕۆژدا.

_ مداخەلەکانی خاتوو و بەڕێزان پەرلەمانتاران جەختیانکردەوە لەسەر گرنگی دانەوەی شایستە داراییەکانی جووتیاران لە کەرکوک و پارێزگاکانی دیکە سەرباری دۆسیەی قەرزە کشتوکاڵییەکان و پێویستی وەرگرتنی بڕیارێک لە ئەنجومەنەوە بە ڕاسپاردەکردنی حکومەت بە داوانەکردنی دانەوەی قەرزەکان تا پەسەندکردنی بودجەی ساڵی 2026، و دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ بارودۆخی دارایی و ئابووری لە پێناوی نەهێشتنی بێکاری کە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ گەل دەگرێتەوە، سەرباری داواکردنی دەرکردنی یاسای نەوت و غاز و دۆزینەوەی چارەسەری گونجاو بۆ قەیرانی هەناردەکردنی نەوت لە نێوان ناوەند و هەرێم و پێکهێنانی لیژنەیەکی پەرلەمانی بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی بنەڕەتی دەربارەی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم، سەرباری پێداچوونەوە بە پشکی پارێزگای نەینەوا لە سووتەمەنی و گرنگی ڕەچاوکردنی بنەمای یەکسانی لە نێوان پارێزگاکاندا، و داواکردنی پێداچوونەوە بە دۆسیەی ئەمنی لە شەنگال و تەرخانکردنی پارە بۆ قەرەبووکردنەوەی ئاوارەکان و ئاوەدانکردنەوەی ناوچە وێرانکراوەکانی، و بانگەواز بۆ دۆزینەوەی میکانیزمێکی نوێ بۆ ڕێکخستنی بەکارهێنانی ماڵپەڕەکانی تۆڕی ئینتەرنێت و بەرنامەکانی بۆ پاراستنی کەمتەمەنان، و داواکردنی هەموارکردنی یاسای هاتوچۆی گشتی لەوەی پەیوەستە بە کەمکردنەوەی سەرپێچییەکان.

_ مداخەلەکان داواکردنی سەیرکردنیان لەخۆگرت بۆ ئەو حەصانەیەی بە پەرلەمانتار دراوە لە ڕێگەی هەموارکردنی یاسای ئەنجومەنی نوێنەران و پێکهاتەکانی بەتایبەتی لێکدانەوەی دادگای فیدراڵی باڵا دەربارەی حەصانە، و لە هەمان بارەیەوە بەڕێز حەلبووسی سەرۆکی ئەنجومەن پشتگیری خۆی بۆ هەموارکردنی یاساکە دەربڕی، و پێشنیاریکرد کە هەڵگرتنی حەصانە لە پەرلەمانتار بە نیسابی دوو لەسەر سێ بێت لە جیاتی زۆرینەی ڕەها.

پاشان بڕیاردرا دانیشتنەکە بۆ ڕۆژی سێشەممەی داهاتوو هەڵبگیرێت.